Ortadoğu’da son yılların en dikkat cazibeli jeopolitik dönüşümü yaşanıyor. Bir devir işgalci güç İsrail’in bölgesel entegrasyonunun ana taşıyıcısı olarak görülen Abraham Mutabakatları giderek tesirini kaybederken, Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölgenin değerli aktörleri İsrail’i dışarıda bırakan yeni iş birliği modellerine yöneliyor. Suudi Arabistan’ın, ABD’de Trump idaresinin tüm baskısına karşın işgalci güç İsrail ile olağanlaşmayı reddetmesi, Katar, Pakistan ve Türkiye üzere bölgenin güçlü aktörleriyle iş birliği süreçlerini geliştirmesi en kıymetli sinyali oluşturuyordu.

Son olarak Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE), İran ile tansiyonu düşürmek hedefiyle milyarlarca dolarlık mali kanalları açmaya hazırlandığı istikametindeki savlar, Tel Aviv’de önemli kaygı oluşturdu. İsrail’in Gazze’den Lübnan’a, İran’dan Suriye’ye uzanan atakları bölge ülkelerinde güvenlik korkularını artırırken, birçok Arap başşehrinde İsrail artık istikrarsızlığın temel kaynaklarından biri olarak görülmeye başladı.

BAE’DEN YENİ İSTİKRAR SİYASETİ

İngiliz medyasında çıkan haberlere nazaran BAE, İran ile tansiyonu azaltmak gayesiyle milyarlarca dolarlık fonların özgür bırakılmasına yönelik bir süreç yürütüyor. Her ne kadar Abu Dabi idaresi kelam konusu argümanları resmi olarak yalanlasa da, son aylarda İran’ın BAE’ye yönelik taarruzlarını durdurması dikkat çekiyor. Bölgesel gözlemciler, Körfez ülkelerinin İran’ı büsbütün dışlamanın artık gerçekçi olmadığı kanaatine vardığını belirtiyor. Bu nedenle Körfez başşehirleri, çatışma yerine diyalog ve karşılıklı bağımlılık üzerinden yeni bir güvenlik mimarisi oluşturmaya çalışıyor. Bu yaklaşım, İsrail’in uzun müddettir savunduğu İran’ı çevreleme stratejisinden besbelli biçimde ayrışıyor.

TÜRKİYE-MISIR YAKINLAŞMASI

İsrail basınında yer alan son değerlendirmeler, Ankara ile Kahire ortasında sürat kazanan askeri ve güvenlik iş birliğinin Tel Aviv’de yakından takip edildiğini ortaya koydu. Bilhassa Doğu Akdeniz ve bölgesel güç denkleminde Türkiye ile Mısır’ın ortak hareket etme ihtimali, İsrail’in son yıllarda kurmaya çalıştığı jeopolitik dengeyi zorlayabilecek bir gelişme olarak bedellendiriliyor. Maariv gazetesinde yer alan haberlerde, İsrail’in hususla ilgili olarak Washington’u devreye soktuğu ve ABD’den Türkiye-Mısır sınırındaki temaslar konusunda daha fazla bilgi talep ettiği öne sürüldü. İsrail kaynakları, son periyotta gerçekleşen temasların kapsam ve yoğunluğunun alışılmışın üzerinde olduğuna dikkat çekiyor. Mısır ve Türk Hava Kuvvetleri’nin geçen hafta ortak tatbikatı da medyaya yansımıştı.

HİCAZ KORİDORU DEVREDE

İsrail medyasında en fazla yankı uyandıran gelişmelerden biri de Türkiye ile Suudi Arabistan ortasında imzalanan ulaştırma ve lojistik muahedeleri oldu. Yeni demir yolu ve ticaret koridoru projelerinin İsrail’i büsbütün baypas etmesi, Tel Aviv’de stratejik kayıp olarak bedellendiriliyor. Bir periyot Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) kapsamında İsrail’in Hayfa Limanı’nı merkeze alan planlar gündemdeyken, bölgesel savaşların akabinde Riyad idaresinin rotasını Türkiye’ye çevirmesi dikkat çekti. İstanbul’dan başlayarak Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan üzerinden Hint Okyanusu’na kadar genişletilmesi hedefleniyor. İsrail basınında yer alan yorumlarda, bu çizginin sadece ekonomik değil, birebir vakitte siyasi ve stratejik sonuçlar doğuracağı vurgulanıyor. Türkiye’nin böylelikle Akdeniz’den Kızıldeniz’e uzanan geniş bir nüfuz alanı oluşturduğu tabir ediliyor.

ABD’Yİ DE BIKTIRDI

İsrail’in İran’a yönelik atakları ve bölgesel tansiyonu tırmandıran siyasetleri, en yakın müttefiki ABD’de de rahatsızlık oluşturmaya başladı. Memleketler arası basında yer alan haberlere göre ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile yaptığı görüşmede sert bildiriler verdi. Axios’un tezine nazaran Trump, Netanyahu’yu “Dikkatli olsan güzel edersin, yoksa yakında tek başına kalacaksın” kelamlarıyla uyardı. Tansiyonun akabinde ABD Lider Yardımcısı JD Vance da dikkat çeken açıklamalarda bulundu. ABD ile İsrail’in çıkarlarının her vakit örtüşmediğini belirten Vance, Netanyahu’nun İran Savaşı sürecinde Washington ile bağlarında kimi kusurlar yaptığını söyledi. Mümkün ABD-İran muahedesinin Amerikan halkı için değerli bir kazanım olacağını söz eden Vance, bunun İsrail’i mutlu etmeyebileceğini belirterek Washington’ın önceliğinin kendi ulusal çıkarları olduğunu vurguladı.

YENİ BÖLGESEL DENKLEM

BAE’nin İran’la tansiyonu azaltma eforları, Suudi Arabistan’ın Türkiye ile stratejik projelere yönelmesi, Mısır-Türkiye ilgilerindeki olağanlaşma ve Körfez ülkelerinin ortak güvenlik anlayışında yaşanan değişim, yeni bir bölgesel eksenin işaretleri olarak görülüyor. Körfez ülkeleri İran konusunda dertlerini korusalar da, artık çatışma ve kutuplaşma yerine ekonomik entegrasyon, ticaret koridorları ve diplomatik istikrar siyasetlerini tercih ediyor.

Kaynak: Haber7